Volgend jaar weer een Willem Arondéuslezing met debat

maandag 9 mei 2011

D66 staat voor het vrije woord en gelooft in het debat, en betreurt daarom de afgelasting van de Willem Arondéuslezing. De gang van zaken die daartoe geleid heeft is onderwerp van dit debat.
In een persreactie heeft D66 aangegeven een nader onderzoek te willen hebben over de gang van zaken rondom de Willem Arondéuslezing. De Griffie heeft onderzoek gedaan en een verslag gestuurd aan PS met aanvullingen van de werkgroepleden heren Schraal en van Straaten, waarvoor dank. Onze bijdrage gaat in op nadere vragen die de rapportages hebben opgeleverd en onze reactie op wat er nu voorligt. Voorts willen we aandacht vragen voor iets wat ons voorkomt als een weeffout in de organisatie van de Willem Arondéuslezing.
Doel van de lezing en het debat is een forum voor burgers en politici te bieden om vrij van gedachten te wisselen over actuele, voor de provincie relevante maatschappelijke en politieke thema's. De controverse mag hierbij niet worden geschuwd.

In de hele kwestie rondom de Arondéuslezing spelen voor ons drie punten:
1. de organisatie van de lezing,
2. wat het afzeggen heeft veroorzaakt en
3. de inhoud van de lezing

1. De organisatie van de lezing

Er is een feitenrelaas over de werkwijze van de werkgroep. Maar wat moeten we hieruit concluderen?
Er is onduidelijkheid over de werkwijze van de werkgroep. Zijn werkgroepleden vrij om zonder raadplegen van Provinciale Staten de lezing af te gelasten? Was het niet beter geweest als werkgroepleden alle fracties van de staten geïnformeerd of het seniorenconvent bijeen hadden geroepen ?
Belangrijker is echter dat de werkgroep of bepaalde leden van de werkgroep inhoudelijke afwegingen zijn gaan maken. Was dat de opdracht van de werkgroep; programmeren, inhoudelijke richting geven?
Volgens de heer Breunissen vraagt de Statenwerkgroep de lezinghouder altijd de tekst van tevoren toe te zenden, zodat de discussie na de lezing voorbereid kan worden. Die toezending is nooit bedoeld geweest om eisen aan de inhoud te kunnen stellen. Er kunnen op basis van de ingeleverde tekst suggesties aan de spreker gedaan worden, maar geen eisen gesteld. De vroegtijdige toezending van de lezingtekst is niet bedoeld om censuur te kunnen plegen. Zijn de overige werkgroepleden het met de heer Breunissen eens?
Bij een schouwburg programmeert de directeur ook, bijvoorbeeld een controversiële cabaretier zoals bijv. Hans Teeuwen. Je weet dan wat je kunt verwachten. Het is bevoogdend om te zeggen: oh, oh, ik vind het wel een beetje ver gaan, laten we het maar niet doen
Er is geen goede regeling over benoeming nieuwe/oude Statenleden. Dat zou beter geregeld worden met een reglement.
En is het niet beter om deze problemen te voorkomen en de organisatie van deze lezing op afstand te zetten?
Welke afspraken zijn gemaakt met Von der Dunk? Het feitenrelaas geeft daar beperkt inzicht in. Waarom zou een lezing niet partijpolitiek mogen zijn?
Overigens zie ik weinig partijpolitieks in de lezing, de spreker spreekt niet namens een partij. De lezing gaat over trends en wil een taboe doorbreken.
Op 18 april is overleg geweest met de PVV door CDA en VVD. Wat was eigenlijk de inhoud van het gesprek? Kan de heer van Straaten dat toelichten.
D66 hoort graag van de werkgroepleden hoe ze nu over de afgelasting denken en de door hen gevolgde procedure.
Dan de rol van de CDK in verband met het versturen van de afgelastingsbrief. Waarom niet een seniorenconvent bijeen geroepen of alle leden van de werkgroep voordat de brief verstuurd werd?
De griffie had de werkgroepleden juist moeten behoeden. Nu was de rol van de griffie bij het versturen van de afzeggingsbrief niet handig: dit moest persé doorgaan vanwege de planning voor het weekend?

2. Wat heeft dit veroorzaakt?

Wat is nu het effect? De provincie heeft een smet opgelopen. Er heeft geen debat plaatsgevonden. Er is veel meer heisa dan als de lezing was doorgegaan. De Arondéuslezing moet controversieel zijn, dus eigenlijk zouden we tevreden moeten zijn dat dit gebeurd is. Maar het is niet de bedoeling dat de controverse komt door het afzeggen an sich. De aandacht voor de inhoud van de lezing gaat daarmee verloren.
Ik geloof in de kracht van het debat. Ik ben politicus geworden omdat ik idealen heb die verschillen, van andere partijen. Ik ben politicus geworden omdat ik geloof in democratie waarin je het hartgrondig oneens kunt zijn met anderen. En ik geloof in de kracht van mensen. Ik ben er van overtuigd dat mensen zelf kunnen besluiten wat ze van de inhoud van een lezing vinden.
Ik heb een vraag aan de heer Brinkman. Ik heb begrepen dat de PVV graag in debat wilde met de heer Von der Dunk. Maar uit andere berichten begreep ik weer dat de PVV dat niet wil. Wat is nu het standpunt?
Vrijheid van meningsuiting is voor mij ook om beschaafd te kunnen zijn, om te kunnen inhouden. En in het debat luister je en je kunt het dan volstrekt niet eens zijn. Dat hoort bij een democratische rechtstaat. De beroemde filosoof Voltaire zei ooit: ‘Ik kan walgen van wat u verkondigt, maar ik zal tot mijn laatste snik uw recht verdedigen het te zeggen.’

3. De inhoud van de lezing

Ik had graag willen discussiëren over de lezing. Het gaat om een taboe volgens Von der Dunk omdat wij (gevestigde orde) graag de eenheid die na WO II is ontstaan niet doorbroken willen hebben. Hij gaat in op de PVV met name daar waar het de rechtsstaat betreft. Citaat: ‘Die rechtstaat stond jarenlang niet ter discussie. Nu zit er wel een partij in het hart van de regeringsmacht, die de grondslagen daarvan openlijk ter discussie stelt - precies de twee kwesties die ik aankaart: gelijkheid voor de wet en trias politica.’
Met de hoofddoekenmotie liet de PVV de vorige keer al zien dat zij gelijkheid op grond van geloof voor moslima’s anders ziet dan voor pakweg katholieken. De PVV sluit een bevolkingsgroep uit en beargumenteert dat dit geen religie is maar een ideologie. Resultaat blijft echter dat zij mensen van een bepaald geloof wil uitsluiten.
Verder knaagt leider Wilders aan de fundamenten van de rechtsstaat door rechters opdrachten te willen geven, af te willen rekenen op hun straffen. De kern van de trias politica is nu juist scheiding der machten.
Daarover had ik graag willen discussiëren met de PVV en andere partijen.

Hoe nu verder?

D66 vond de alternatieve lezing buiten zeer geslaagd. Er was veel publiek, wat er wel ontbrak was een debat. Dat moet zeker de kern blijven van de Willem Arondéuslezing.
Er moet wat D66 betreft gekeken worden of de procedure van programmeren anders moet. Vijf jaar is het goed gegaan, dus ook volgend jaar. Het gaat er om dat de werkgroep zich houdt aan zijn opdracht: controversieel en geen inhoudelijke betrokkenheid bij de lezing.
Ook zou de werkgroep moeten kijken of de procedure anders moet. De Staten stellen het kader vast en de werkgroep voert louter uit en toetst niet op inhoud.
D66 wil dat er gekeken wordt of de Staten wel de programmering doen, of het moet volstrekt helder zijn dat er geen inhoudelijke censuur wordt gepleegd. Wij willen de nieuwe werkgroep ook de vraag meegeven in welke mate de PS bij de inhoudelijke programmering betrokken moet/kan zijn of het niet beter is om deze rol buiten de PS te plaatsen.

Kortom, D66 betreurt dat de lezing is afgezegd. Dit had niet mogen gebeuren. De commissie mocht niet inhoudelijk oordelen, het debat had juist moeten plaatsvinden en er was onvoldoende reden om de gemaakte afspraken met Von der Dunk niet na te komen

Maidenspeech Petra Hoogerwerf in Provinciale Staten Noord-Holland op 9 mei 2011